Research article    |    Open Access
International Journal of the Pursuit of Excellence in Interdisciplinary 2026, Vol. 6(1) 32-46

Fen Bilgisi Öğretmen Adaylarının Yapay Zekâ Farkındalığı: Görüşler, Deneyimler ve Gelecek Beklentileri

Duygu Akkoç, Dilek Karısan Korucu, Hanife Can Şen

pp. 32 - 46

Publish Date: June 30, 2026  |   Single/Total View: 0/0   |   Single/Total Download: 0/0


Abstract

Bu programlama amacı, fen bilgisi öğretmen adaylarının yapay zekaya (YZ) yönelik uzaklara, deneyimlerini, görüntüleri ve analizlerin değerlendirilmesidir. Araştırma, nitel araştırma desenlerinden biri olan durum çalışması yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Çalışmakta olan 2024–2025 eğitim-öğretim yılı bahar döneminde Ege Bölgesi'nde yer alan bir devlet üniversitesinde okuyan gören 10 fen bilgisi öğretmen adayı oluşur. Veri toplama sürecinde yarı diyaloglar ve açık bağlantılar içeren yazılı formlar kullanılmıştır; Verilerin aktarılması için ise içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Elde edilen bilgi öğretmen adayları, yapay zekanın sunabilmesi ve öğrenmenin geniş ölçüde katkı sağlaması dersleri daha ilgi çekici hâle getirebiliyor, içerik zenginleştirilebiliyor ve bireysel öğrenme olanağına uygun olanaklar sunabiliyor. Öğretmenlik kariyerleri boyunca, adayların yapay zeka dersleri düzenleniyor, analiz edilmiyor, materyal hazırlama ve rutin prosedürler için kullanım işlemleri söylenmektedir. Ancak bazı öğretmen adayları yapay zekanın fazla rahatlatacağı, yenilikten uzaklaştıracağı ve araştırma ve düşünme olasılığını olumsuz etki yaratacağı endişelerini dile getiriyor. Çalışma, yapay zekanın sınıflarda etkili bir şekilde sınıflandırılmasını sağlamak için öğretmen adaylarının yapay zekânın kapsamının genişletilmesinin ne kadar önemli olduğunu vurgulamaktadır.

Keywords: Fen bilgisi eğitimi, öğretmen adayları, nitel araştırma, yapay zeka, Farkındalık


How to Cite this Article?

APA 7th edition
Akkoc, D., Korucu, D.K., & Sen, H.C. (2026). Fen Bilgisi Öğretmen Adaylarının Yapay Zekâ Farkındalığı: Görüşler, Deneyimler ve Gelecek Beklentileri. International Journal of the Pursuit of Excellence in Interdisciplinary, 6(1), 32-46.

Harvard
Akkoc, D., Korucu, D. and Sen, H. (2026). Fen Bilgisi Öğretmen Adaylarının Yapay Zekâ Farkındalığı: Görüşler, Deneyimler ve Gelecek Beklentileri. International Journal of the Pursuit of Excellence in Interdisciplinary, 6(1), pp. 32-46.

Chicago 16th edition
Akkoc, Duygu, Dilek Karisan Korucu and Hanife Can Sen (2026). "Fen Bilgisi Öğretmen Adaylarının Yapay Zekâ Farkındalığı: Görüşler, Deneyimler ve Gelecek Beklentileri". International Journal of the Pursuit of Excellence in Interdisciplinary 6 (1):32-46.

References

    Alexandrowicz, V. (2024). Öğretmen Eğitiminde Yapay Zeka Entegrasyonu: Faydaları, Zorlukları ve Dönüştürücü Pedagojiyi Ele Almak. Eğitim ve Öğrenme Dergisi, 13(6), 346-364.

    Al-Zahrani, AM ve Alasmari, TM (2024). Yapay zekanın yükseköğretim üzerindeki etkisini araştırmak: Etik, sosyal ve eğitimsel sonuçların dinamikleri. Beşeri ve Sosyal Bilimler İletişimi, 11(1), 1-12.

    Arslan, K. (2020). Eğitimde yapay zeka ve uygulamalar. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 11(1), 71-88.

    Baltacı, A. (2019). Nitel araştırma süreci: Nitel bir araştırma nasıl yapılır? Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(2), 368-388.

    Bayram, K., ve Çelik, H. (2023). Yapay zekâ konusunda muhakeme ve girişimcilik becerisiyle bütünleştirilmiş sosyo-bilimsel etkinlik: Fen bilgisi öğretmen adaylarının verilmesi. Fen Bilimleri Öğretimi Dergisi, 11(1), 41-78.

    Boyacı, Ş. DB, ve Özer, MG (2019). Geleceğin: 21. yüzyıldaki perspektifiyle Türkçe dersleri öğretim programları. Anadolu Uluslararası Eğitim Bilimleri Dergisi, 9(2), 708-738.

    Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö.E., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2008). Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Pegem Yayınları.

    Çam, MB, Çelik, N., Güntepe, ET, ve Durukan, Ü. G. (2021) Öğretmen Adaylarının Yapay Zekâ Teknolojileri İle İlgili Farkındalıklarının Belirlenmesi. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Yıl/Yıl: 2021 Cilt/Volume: 18 Sayı/Sayı: 48 s. 263-285

    Çetin, M., ve Yıldız Baklavacı, G. (2024). Endüstri 4.0 perspektifinde yapay zekanın eğitimde uygulanabilirliği ile ilgili öğretmen gözlemlerinin incelenmesi. İstanbul Ticaret Üniversitesi Girişimcilik Dergisi, 7(14), 1-21. https://doi.org/10.55830/tje.1404165

    Cresswell, JW (2007). Nitel araştırma ve araştırma tasarımı (2. baskı). Thousand Oaks, CA: Sage.

    Demir, S.Ö., ve Çetin, M. (2025). Bir Üretken Yapay Zekâ Aracı Olarak ChatGPT'nin Yabancı Dil Öğretiminde Kullanılmasına İlişkin Görüşler. Dil Eğitimi ve Araştırmaları Dergisi, 11(1), 207-234.

    Demirtaş Yiğit, S., ve Akar, H. (2023, Eylül 20-23) Türkiye'deki Hizmet İçi Öğretmenlerin Teknolojik Pedagojik İçerik Bilgilerinin Sistematik Bir İncelemesi. Uluslararası Eğitim Kongresi, Ankara, Türkiye.

    Erduran, S., & Levrini, O. (2024). Yapay zekanın bilimsel uygulamalar üzerindeki etkisi: Bilim eğitimi için ortaya çıkan bir araştırma alanı. Uluslararası Bilim Eğitimi Dergisi, 46(18), 1982-1989.

    Ertmer, PA, Ottenbreit-Leftwich, AT ve Tondeur, J. (2014). Öğretmenlerin 21. yüzyıl öğretim ve öğrenimini desteklemek için teknolojiye ilişkin inançları ve kullanımları. Öğretmenlerin inançları üzerine araştırmalar uluslararası el kitabında (s. 403-418). Routledge.

    Ertmer, PA (1999). Değişime yönelik birinci ve ikinci dereceden engellerin ele alınması: Teknoloji entegrasyonu stratejileri. Eğitim teknolojisi araştırma ve geliştirme, 47(4), 47-61.

    Heeg, DM ve Avraamidou, L. (2023). Okul biliminde yapay zekanın kullanımı: sistematik bir literatür incelemesi. Educational Media International, 60(2), 125-150.

    Holmes, W., Bialik, M. ve Fadel, C. (2018). Eğitimde yapay zekâ: Öğretme ve öğrenme için vaatler ve sonuçlar. Müfredat Yeniden Tasarımı Merkezi.

    Huang, J., Saleh, S., & Liu, Y. (2021). Eğitimde yapay zekâ üzerine bir inceleme. Disiplinlerarası Çalışmalar Akademik Dergisi, 10(3).

    Işık, E. ve Köse, M. (2024). Fen Bilimleri Öğretmenlerinin Artırılmış Gerçeklik, Yapay Zeka, Metaverse ve Bunların Eğitimdeki Uygulamalarına İlişkin Görüşlerinin İncelenmesi. Bireysel Farklılıklar Eğitim Dergisi, 6(2), 149-169

    İşler, B., ve Kılıç, M. (2021). Eğitimde yapay zekânın kullanımı ve gelişimi. Yeni Medya Elektronik Dergisi, 5(1), 1-11.

    Kasneci, E., Seßler, K., Küchemann, S., Bannert, M., Dementieva, D., Fischer, F., ... & Kasneci, G. (2023). ChatGPT iyi bir çözüm mü? Eğitim için büyük dil modellerinin fırsatları ve zorlukları üzerine. Öğrenme ve bireysel farklılıklar, 103, 102274.

    Kieser, F., Wulff, P., Kuhn, J. ve Küchemann, S. (2023). Fizik eğitim araştırmalarında ChatGPT kullanarak eğitimsel veri artırma. Physical Review Physics Education Research, 19(2), 1-13. https://doi.org/10.1103/PhysRevPhysEducRes.19.020150

    Kişi, İ., Yıldırım, K., ve Gök, S. (2024). Sınıf Öğretmenlerinin 21. Yüzyıl Becerileri Bağlamında Teknolojik Pedagojik Alan Bilgisi (TPAB) Yeterlilik Algılarının İncelenmesi. Uşak Üniversitesi Eğitim Araştırmaları Dergisi, 10(2), 112-129.

    Labadze, L., Grigolia, M., & Machaidze, L. (2023). Eğitimde yapay zeka sohbet robotlarının rolü: sistematik literatür incelemesi. Uluslararası Yüksek Öğretimde Eğitim Teknolojisi Dergisi, 20(1), 56.

    Li, Q. (2007). Öğrenci ve öğretmenlerin teknoloji hakkındaki görüşleri: İki şehrin öyküsü mü? Eğitimde Teknoloji Araştırmaları Dergisi, 39(4), 377–397.

    Malik, AR, Pratiwi, Y., Andajani, K., Numertayasa, IW, Suharti, S., & Darwis, A. (2023). Akademik Makalelerde Yapay Zekanın Keşfi: Yüksek Öğretim Öğrencilerinin Bakış Açısı. Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 5, 100296.

    Meço, G., ve Coştu, F. (2022). Eğitimde yapay zekanın kullanılması: betimsel içerik analizi çalışması. Karadeniz Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Dergisi, 12(23), 171-193.

    Merriam, SB (2023). Nitel araştırma: Desen ve uygulama için bir rehber (S. Turan, 3. Basımdan çeviri). Nobel yayıncılık.

    Miles, MB ve Huberman, AM (1994). Nitel veri analizi: Genişletilmiş bir kaynak kitabı. Sage Pbc.

    Nabiyev, V. ve Erümit, AK (2020). Yapay zekanın temelleri. İçinde V. Nabiyev ve AK Erümit (Edl.), Eğitimde yapay zekâ kuramından uygulama (ss. 2-37), Pegem Akademi Yayınları.

    Nalbant, KG (2021). Yapay zekanın eğitimdeki önemi: kısa bir inceleme. Bilim ve Mühendislikte İnceleme Dergisi, 2021, 1-15.

    Narkhede, N., Menon, A., Mathane, I., Nikam, S., & Dange, S. (2023, Haziran). Yüz Tanıma ve Makine Öğrenimine Dayalı Öğrenci Devam Takip Sistemi. 2023 3. Uluslararası Akıllı Teknolojiler Konferansı'nda (CONIT) (s. 1-7). IEEE.

    Özdemir, ND (2023). Öğretmenlerin yapay zeka kaygılarına ilişkin düzenleme yapılıyor. Ufuk Üniversitesi 2. Uluslararası Sosyal Bilimler Kongresi'nde, Tam Metinler Kitabı (s. 61)

    Özer, S., Akgül, S., ve Yıldırım, A. (2023). Okullarda yapay zeka kullanımı ile ilgili öğretmenlik yapılabilir. Ulusal Eğitim Dergisi, 3(10), 1776-1794.

    Patton, MQ (2002). Niteliksel araştırma ve değerlendirme yöntemleri (3. baskı). Thousand Oaks, CA: Sage.

    Seyrek, M., Yıldız, S., Emeksiz, H., Şahin, A., ve Türkmen, MT (2024). Öğretmenlerin eğitiminde yapay zeka kullanımına yönelik algıları. Uluslararası Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırmaları Dergisi (JSHSR), 11(106), 845-856.

    Sheikh, S. (2020). Understanding the role of artificial intelligence and its future social impact (1st ed.). IGI Global.

    Smith, L. M. (1978). An evolving logic of participant observation, educational ethnography and other case studies. In L. Shulman (Ed.), Review of research in education (pp. 316-377). Itasca, IL: Peacock.

    Strauss, A., & Corbin, J. (1990). Nitel araştırmanın temelleri (Cilt 15, s. 61-110). Newbury Park, CA: sage.

    Torun, B., ve Karamustafaoğlu, O. (2025). Fen Öğretiminde ChatGPT Kullanımı Hakkında Öğrenci Görüşleri. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 14(1), 240-249.

    Turan, EZ (2024, Eylül). Yüksek lisans programlarının eğitim programları ve öğretim bölümleri tercihlerine ve beklentilerine yönelik nitel bir çalışma. 1. Uluslararası Edebiyat, Dil ve Eğitim Araştırmaları Sempozyumu EDEA 2024'te (s. 130).

    Yağcı, Ş. Ç., ve Yıldız, TA (2023). ChatGPT, yabancı dil öğrencilerinin güvenilir yapay zeka sohbet arkadaşı olabilir mi? RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (37), 1315-1333.

    Yeşilyurt, S., Dündar, R., ve Demir, RZ (2024). Türkiye'de yapay zekâ ve eğitimle ilgili araştırma yapan lisans üstü tezlerin analizi: Bir meta sentez çalışması. Sosyal Bilimlerde Yenilikçi Araştırmalar Dergisi, 7(1), 47-73.

    Yıldırım, A., ve Şimşek, H. (1999). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (11 baski: 1999-2018).