Research article | Open Access
International Journal of the Pursuit of Excellence in Interdisciplinary 2026, Vol. 6(1) 23-31
Paternalist Liderliğin Çalışan Performansına Etkisi Üzerine Bir Araştırma: Meslek Lisesi Öğretmenleri Örneği
pp. 23 - 31
Publish Date: June 30, 2026 | Single/Total View: 0/0 | Single/Total Download: 0/0
Abstract
Bu çalışmanın amacı, paternalist liderliğin çalışan performansına etkisini araştırmak ve bu ilişkiyi bilimsel kanıtlarla ortaya koymaktır. Paternalist liderlik, liderin otoritesini ve disiplinini baba şefkati ile birleştirerek çalışanların davranışlarını yönlendirme amacı taşıyan bir liderlik yaklaşımıdır. Araştırma, Şırnak ili genelinde mesleki ve teknik Anadolu liselerinde görev yapan 209 öğretmen üzerinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmada nicel araştırma yöntemi benimsenmiş olup veri toplama aracı olarak Aycan ve ark. (2013) tarafından geliştirilen 5 boyutlu (aile havası, hayırseverlik, otoriterlik, müdahalecilik ve yetersiz görme) Paternalist Liderlik Ölçeği ile Kirkman ve Rosen (1999) tarafından geliştirilen ve Çöl (2008) tarafından Türkçeye uyarlanan Çalışan Performansı Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde güvenirlik analizi, açımlayıcı faktör analizi, korelasyon analizi ve çoklu doğrusal regresyon analizi uygulanmıştır. Araştırma sonuçlarına göre paternalist liderlik boyutlarından yalnızca otoriterliğin bireysel iş performansı üzerinde istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif bir etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir. Aile havası, hayırseverlik ve otoriterlik boyutlarının bireysel iş performansı ile pozitif, yetersiz görme boyutunun ise negatif yönde ilişkili olduğu belirlenmiştir. Araştırma modeli, bireysel iş performansındaki değişimin %8'ini açıklamaktadır
Keywords: Paternalist liderlik, çalışan performansı, meslek lisesi öğretmenleri
APA 7th edition
Askin, O. (2026). Paternalist Liderliğin Çalışan Performansına Etkisi Üzerine Bir Araştırma: Meslek Lisesi Öğretmenleri Örneği. International Journal of the Pursuit of Excellence in Interdisciplinary, 6(1), 23-31.
Harvard
Askin, O. (2026). Paternalist Liderliğin Çalışan Performansına Etkisi Üzerine Bir Araştırma: Meslek Lisesi Öğretmenleri Örneği. International Journal of the Pursuit of Excellence in Interdisciplinary, 6(1), pp. 23-31.
Chicago 16th edition
Askin, Osman (2026). "Paternalist Liderliğin Çalışan Performansına Etkisi Üzerine Bir Araştırma: Meslek Lisesi Öğretmenleri Örneği". International Journal of the Pursuit of Excellence in Interdisciplinary 6 (1):23-31.
Almulaiki, W. A. (2023). The impact of performance management on employee performance. Saudi Journal of Business Management Studies, 8(2), 22-27.
Andri, R. T., Yuswita, E., & Haryati, N. (2021). Employee performance to support work productivity. IOP Conference Series: Earth and Environmental Science, 803(1), 1-17.
Aycan, Z. (2001a). Human resource management in Turkey-current issues in future challenges. International Journal of Manpower, 22(3), 252-260.
Aycan, Z. (2001b). Paternalizm: Yönetim ve liderlik anlayışına ilişkin üç görgül çalışma. Yönetim Araştırmaları Dergisi, 1(1), 1-26.
Aycan, Z. (2006). Paternalism: Towards conceptual refinement and operationalization. In U. Kim, K.-S. Yang, & K.-K. Hwang (Eds.), International and cultural psychology: Understanding people in context (pp. 445-466). New York, NY: Springer.
Aycan, Z., Kanungo, R. N., Mendonca, M., Yu, K., Deller, J., Stahl, G., & Khursid, A. (2000). Impact of culture on human resource management practices: A 10-country comparison. Applied Psychology: An International Review, 49(1), 192-220.
Aycan, Z., Schyns, B., Sun, J. M., Felfe, J., & Saher, N. (2013). Paternalistic Leadership Questionnaire-Short Form (PLQ).
Bal, F. ve Ufacık, O. E. (2024). Liderlik kavramı üzerine bibliyometrik bir araştırma. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 11(1), 193-207.
Börü, D., Çakarel, T. Y., Ufacık, O. E. ve Arslan, G. (2020). Toksik liderliğin örgütsel sinizm üzerindeki etkisi: Otomotiv sektöründe bir araştırma. İktisadi İdari ve Siyasal Araştırmalar Dergisi, 5(12), 194-216.
Chen, H.-Y., & Kao, H. S.-R. (2009). Chinese paternalistic leadership and non-Chinese subordinates' psychological health. The International Journal of Human Resource Management, 20(12), 2533-2546.
Cheng, B.-S., Chou, L.-F., Wu, T.-Y., Huang, M.-P., & Farh, J.-L. (2004). Paternalistic leadership and subordinate response: Establishing a leadership model in Chinese organizations. Asian Journal of Social Psychology, 7, 89-117.
Çöl, G. (2008). Algılanan güçlendirmenin işgören performansı üzerine etkileri. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 9(1), 35-46.
Erol, E., & Senturk, I. (2018). Paternalistic leadership scale Turkish adaptation a validity-reliability study. International Journal of Educational Methodology, 4(4), 267-285.
Gerçek, M. (2018). Yöneticilerin babacan (paternalist) liderlik davranışlarının psikolojik sözleşme bağlamındaki beklentileri üzerindeki etkilerine yönelik bir çalışma. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İİBF Dergisi, 13(2), 101-118.
Gürcan, N. (2021). Türk yönetim kültüründe patriarkanın liderlik tanımına girme çabasının paternalist liderlik davranışları üzerinden okunması. Turkish Business Journal, 2(4), 44-55.
Hermina, U. N., & Yosepha, S. Y. (2019). The model of employee performance. International Review of Management and Marketing, 9(3), 69-73.
Hofstede, G. H. (2001). Culture's consequence: Comparing values, behaviors, institutions and organizations across nations. California: Sage.
Karşu Cesur, D. (2015). Paternalist liderlik ve örgüt kültürü ilişkisi: Sakarya Üniversitesi örneği (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Sakarya Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sakarya.
Katı, Y. ve Toptaş, A. (2021). Paternalist liderliğin iş performansı ve alt boyutlarına etkisi: X, Y ve Z kuşakları üzerine bir araştırma. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 24(46), 1073-1092.
Kirkman, B. L., & Rosen, B. (1999). Beyond self-management: Antecedents and consequences of team empowerment. Academy of Management Journal, 42(1), 58-74.
Kuz, B. (2022). Paternalistik liderliğin çalışan performansı üzerindeki etkisi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). İstanbul Kent Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İstanbul.
López-Cabarcos, M. Á., Vázquez-Rodríguez, P., & Quiňoá-Piňeiro, L. M. (2021). An approach to employees' job performance through work environmental variables and leadership behaviours. Journal of Business Research, 1-9.
Mussolino, D., & Calabrò, A. (2014). Paternalistic leadership in family firms: Types and implications for intergenerational succession. Journal of Family Business Strategy, 5, 197-210.
Nduati, M. M., & Wanyoike, R. (2022). Employee performance management practices and organizational effectiveness. International Academic Journal of Human Resource and Business Administration, 3(10), 361-378.
Omar, S. N. Z., Che Cob, C. M. S., Sakarji, S. R., Abdullah Thani, A. K., & Abu Bakar, A. (2022). A preliminary study of factors influencing on employee performance. International Journal of Academic Research in Business & Social Sciences, 12(1), 1880-1891.
Özpehlivan, M. (2018). İş tatmini: Kavramsal gelişimi, bireysel ve örgütsel etkileri, yararları ve sonuçları. Kırklareli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2(2), 43-70.
Pellegrini, E. K., & Scandura, T. A. (2008). Paternalistic leadership: A review and agenda for future research. Journal of Management, 34(3), 566-593.
Sevinç, F., Baş, D. ve Kesen, M. (2022). Yöneticilerin paternalist liderlik davranışları ve birey-örgüt uyumu üzerine bir araştırma. Haliç Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 5(1), 27-59.
Tekin, E. (2019). Paternalist liderliğin iş tatmini ve çalışan performansına etkisi üzerine bir araştırma. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 54(1), 178-204.
Yeşiltaş, M. D. ve Kurşuncu, R. S. (2021). Paternalist liderliğin örgütsel bağlılığa etkisi: Fabrika çalışanları üzerine bir araştırma. International European Journal of Managerial Research Dergisi (EUJMR), 5(1), 120-136.
